W ciągu ostatnich kilku lat bardzo dużym zainteresowaniem cieszą się zagadnienia dotyczące komunikacji werbalnej. Na temat tych aspektów komunikacji interpersonalnej można znaleźć bardzo wiele informacji. Mniejszym zainteresowaniem, choć niesłusznie, cieszy się „komunikacja niewerbalna". Nie każdy zdaje sobie sprawę, że aż 55% znaczenia komunikatu stanowią ruchy ciała.

Badania naukowe prowadzone na temat mowy ciała wskazują, że około 85% informacji odbieranych przez ludzi w procesie komunikacji przesyłanych jest niewerbalnie.

Niektórzy nadal sądzą, że same słowne argumenty wystarczą, by przekonać rozmówcę do swojego zdania, swoich planów, pomysłów oraz by potwierdzić swoje dobre zamiary. Nic bardziej mylnego. Jeżeli zachodzi sprzeczność komunikatu, to sygnały niewerbalne są bardziej wiarygodne od sygnałów werbalnych.

Można powiedzieć, że nasze ciało posiada własną gramatykę. A tworzą ją:

• Mimika twarzy

• Gesty

• Proksemika

• Postawa ciała

• Kontakt wzrokowy

• Rekwizyty, jak okulary, torebki, teczki, wskaźniki

• Ubiór

• Głos - jego siła, wysokość, rytm

Jana Iverson, profesor psychologii na Uniwersytecie Missouri-Columbia, przeprowadziła dwa badania dotyczące ludzi niewidomych. Co ciekawe, osoby niewidome gestykulują nawet wtedy, gdy porozumiewają się z innym niewidomym. Dlatego możemy śmiało wysnuć wniosek, że gesty pełnią nie tylko rolę komunikacyjną, ale też pomagają przekazać informacje, ułatwiają koordynację procesu myślenia. W drugim badaniu Iverson skupiała się na obserwacji niewidomych dzieci w wieku poniżej dwóch lat i starała się prześledzić proces rozwoju ich umiejętności komunikacyjnych. Odkryła, że niewidome dzieci posługują się gestykulacją, jeszcze zanim opanowują mowę. Jest to jeden z niewątpliwych dowodów na to, że nasze gesty pełnią istotną rolę w procesie komunikacji.

Kiedy mówimy, nieustannie poruszamy rękami, przestajemy z nogi na nogę bądź poruszamy się na krześle zmieniając pozycję ciała. Poruszamy więc nie tylko rękoma, ale całym ciałem, również głową. Kiwanie głową jest dość specyficznym rodzajem gestu i odgrywa dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze, służy jako wzmocnienie, jako zachęta dla rozmówcy do kontynuowania wypowiedzi oraz jako nagroda. Po drugie, służy synchronizacji interakcji. Kilkakrotne skinienie głową, można powiedzieć, że seria skinięć głową, oznacza nic innego, jak brak zgody i chęć zabrania głosu. Drapanie się po głowie może oznaczać nie tylko kłamstwo, jak większość sądzi, ale też zakłopotanie. Masowanie karku natomiast jest wyrazem braku zdecydowania, braku przekonania i wątpliwości.

Najbardziej ekspresyjną częścią ciała jest niewątpliwie twarz. Odzwierciedla szybko zmieniające się nastroje, reakcje na słowa rozmówcy oraz na jego zachowanie. Na twarzy znajdują się obszary, które są bardziej ekspresyjne niż inne. Bardzo wymowne są okolice brwi. Całkowicie podniesione wyrażają niedowierzanie; podniesione do połowy - zdziwienie; do połowy obniżone - zakłopotanie oraz zastanawianie się; całkowicie obniżone - złość, gniew, niezadowolenie. Podobną siłę ekspresji ma okolica ust. Zmiana położenia kącików ust wyraża stany od zadowolenia po przygnębienie. Kąciki ust podniesione oznaczają radość; obniżone - smutek; usta „wydęte" są oznaką zdziwienia, niedowierzania. Zmiana w zakresie mimiki twarzy podlega w dużej mierze świadomej kontroli. Możemy panować nad mięśniami twarzy, aby ukryć niestosowne lub nieakceptowane przez otoczenie reakcje.

Najważniejszy obszar wizualny naszej uwagi stanowią oczy. Podczas przeciętnej rozmowy uwaga koncentruje się na oczach przez około 43 % czasu. Zasadniczą funkcją kontaktu wzrokowego jest przekazywanie komunikatów mówiących o naszym nastawieniu do osoby, z którą rozmawiamy. Patrzenie na inną osobę jest wyrazem zainteresowania i jednocześnie przejawem odpowiedzi na to zainteresowanie, odpowiedzi negatywnej bądź pozytywnej. Warto zaznaczyć, że świadoma kontrola oczu, w ogólnym tego słowa znaczeniu, jest bardzo trudna do utrzymania bądź niemożliwa. Ekspresja oczu wyraża się nie tylko poprzez spoglądanie, ale też poprzez zmianę wielkości źrenic oraz przez wskaźnik mrugania. Rozszerzone źrenice mogą być jednym z sygnałów kłamstwa bądź pobudzenia, natomiast częste mruganie jest sygnałem przeżywania silnych emocji tj.: zdziwienia lub strachu. Stopień otwarcia oczu również ma znaczenie. Podczas zdziwienia, zaskoczenia bądź niedowierzania oczy szeroko się otwierają, natomiast oznaką skrywania emocji, kłamstwa są na wpół przymknięte powieki.

Dotyk stanowi sygnał o bardzo dużej sile oddziaływania. Z powodu konotacji z agresją i podtekstami seksualnymi istnieją ściśle określone normy społeczne, które regulują akceptowalny obszar i częstotliwość dotyków w zależności od charakteru związku interpersonalnego. Za pomocą dotyku możemy okazać wsparcie, pocieszyć, ale też okazać władczość oraz nasz stosunek emocjonalny do rozmówcy.

Postawa ciała ujawnia informacje na temat naszego samopoczucia. Jednym z komunikatów emitowanych przez postawę ciała jest stan napięcia psychicznego. Świadczą o nim znaki statyczne tj. stopy ściśle przylegające do siebie, zaciśnięte dłonie, ręce przylegające do ciała lub ciągłe poruszanie rękoma, nogami, kręcenie głową. Za pomocą postawy ciała komunikujemy również nasze nastawienie wobec rozmówcy. Wyrazem empatii dla rozmówcy jest podobna, lustrzana pozycja ciała, wychylenie ciała do przodu. Skrzyżowane ręce i nogi świadczą o wewnętrznej blokadzie, o zamknięciu się na rozmówcę, mogą też świadczyć o niepewności.

Warto również wspomnieć o proksemice. Proksemika jest nauką o zależnościach przestrzennych. Mówi o komunikatach, jakie kryją się w sposobie wykorzystania przestrzeni. Strefa społeczna, czyli taka na jaką dopuszczamy nieznajomych lub osoby, których nie znamy zbyt dobrze, mieści się w granicach od 1 metra do 3,5 metra. Przekraczając tą odległość wchodzimy w strefę osobistą - odległość jaka dzieli nas od innych ludzi w pracy, podczas spotkań towarzyskich. Mniejsza odległość tyczy strefy intymnej, która jest zarezerwowana tylko dla najbliższych i przekroczenie jej, gdy dana osoba nie życzy sobie tego, może skutkować odrzuceniem w dalszych kontaktach.

Aby dobrze komunikować się z innymi warto zapamiętać kilka wskazówek:

1. Uśmiech

2. Otwarta postawa - nie skrzyżowane ręce, rozluźnione mięśnie, unikanie tzw. kurczenia się w sobie.

3. Pochylanie się do przodu - oznaka naszej przychylności.

4. Dotyk - oznacza naszą przychylność, nie może być zbyt natarczywy.

5. Kontakt wzrokowy - świadczy o naszym zainteresowaniu słowami rozmówcy.

6. Potakiwanie głową - oznaka aprobaty, nie należy jednak zbytnio przesadzać.

Komunikacja niewerbalna odgrywa bardzo istotną rolę w kontaktach z innymi ludźmi, jest integralną częścią komunikowania się bezpośrednio twarzą w twarz. Należy więc pamiętać, że mózg wychwytuje kłamstwo, nieszczerość, zwodzenie, niepewność, wychwytuje subtelne sygnały jakie wysyła nasze ciało. Od słów bardziej wiarygodne są gesty.

Autor: Kamilla Otta, redaktor PrzepisNaBiznes.pl
Źródło: www.PrzepisNaBiznes.pl