Autyzm to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa na sposób zachowania, komunikowania się, interakcji społecznych oraz ogólnego funkcjonowania dziecka. Wczesne rozpoznanie objawów autyzmu u dziecka może mieć ogromne znaczenie dla jego rozwoju i jakości życia. Dowiedz się, jakie możliwe objawy autyzmu powinny wzbudzić czujność rodziców, jak zachowuje się dziecko z autyzmem na co dzień i jak rozpoznać to zaburzenie.
Wczesne sygnały autyzmu – na co zwrócić uwagę?
Pierwsze objawy autyzmu zazwyczaj stają się widoczne między 1. a 3. rokiem życia. Do zachowań, które mogą – lecz nie muszą – wskazywać na spektrum autyzmu, należą:
- brak lub ograniczony kontakt wzrokowy,
- brak reakcji na swoje imię,
- trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami,
- opóźniony rozwój mowy,
- nadmierne przywiązanie do rutyny,
- nadwrażliwość lub niedowrażliwość na bodźce (np. dźwięki, światło, dotyk),
- zachowania autostymulujące (machanie rękami, kręcenie się w kółko, uderzanie głową o różne powierzchnie, chodzenie na palcach),
- trudności w zrozumieniu reguł społecznych.
Poza wymienionymi objawami ważna jest obserwacja dziecka w trakcie zabawy. Jak bawi się dziecko z autyzmem? Charakterystyczny jest tutaj brak zabawy symbolicznej („na niby”, np. udawanie, że lalka je obiad), brak scenariuszy zabaw, a także nietypowy, powtarzalny jej przebieg oraz unikanie zabawy z innymi dziećmi. Zauważalne są także trudności w podzielności uwagi – dziecko sprawia wrażenie „znajdującego się w swoim świecie”.
Jak zachowuje się dziecko z autyzmem?
Spektrum autyzmu jest bardzo szerokie, a każde dziecko może prezentować inny zestaw cech, w związku z czym również zachowanie dziecka z autyzmem może znacznie się różnić. Warto pamiętać też o tym, że wyżej wymienione objawy mogą być sygnałem alarmowym, ale nawet jeśli rodzic zauważa kilka z nich – nie świadczy to z całą pewnością o autyzmie dziecka. Objawy należy zgłosić specjaliście, który postawi ewentualną diagnozę lub wykluczy zaburzenie.
A jakie zachowania wykluczają autyzm? Nie sposób wymienić cechy, które upewnią opiekunów o braku zaburzenia – często jest ono maskowane, dziecko może wyuczyć się pewnych zachowań lub po prostu wykazywać łagodne albo niestandardowe objawy. Zazwyczaj dzieci autystyczne bez problemu bawią się z innymi, nawiązują interakcje i kontakt wzrokowy, reagują na potrzeby i emocje innych osób – jednak nie jest to regułą.
Jak rozpoznać autyzm u dziecka?
Jeśli rodzice, nauczyciele lub pedagog specjalny w placówce zauważą u dziecka zachowania mogące wskazywać na spektrum autyzmu, powinni skonsultować się z psychologiem dziecięcym, psychiatrą lub neurologiem. Diagnoza autyzmu opiera się na szczegółowym wywiadzie, obserwacji oraz przeprowadzeniu testów diagnostycznych.
Wczesna diagnoza daje szansę na szybkie wdrożenie terapii, co znacznie poprawia funkcjonowanie dziecka w dalszym życiu. Diagnoza daje również możliwość wprowadzenia programu wczesnego wspomagania rozwoju. Dodatkowe zajęcia wspierają dziecko w funkcjonowaniu społecznym, poznawczym i emocjonalnym.
Jak wspomagać dziecko z autyzmem?
Terapię dziecka z autyzmem prowadzi pedagog specjalny – najlepiej taki, który ukończył studia podyplomowe z autyzmu dające liczne kompetencje przydatne w edukacji, terapii i wspomaganiu osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu.
Specjalista wspiera również rodziców i nauczycieli dziecka, tłumacząc mechanizmy zaburzenia oraz sposoby postępowania z młodym pacjentem. To właśnie najbliższe otoczenie dziecka może najefektywniej wspierać jego rozwój. Pedagog ze specjalnością w pracy z dziećmi z autyzmem współpracuje także z innymi specjalistami, takimi jak psycholog, logopeda, fizjoterapeuta i terapeuta integracji sensorycznej.
