Życie we współczesnym i zglobalizowanym świecie powoduje, że nieustannie stajemy przed nowymi wyzwaniami i zadaniami, których zasięg obejmuje kraje na wszystkich kontynentach. Takie problemy jak nierówność społeczna, bieda, prawa człowieka, wojna i pokój wymagają zaangażowania od ludzi na całym świecie i konkretnych rozwiązań.

„Świat jest mały" - mówimy często, gdy przebywając nieraz i tysiące kilometrów od domu, spotykamy na ulicy swojego sąsiada. Przy tej okazji należy też dodać, że żyjemy w globalnej wiosce i jesteśmy połączeni z innymi kontynentami siatką rozmaitych zależności na poziomach: społecznym, kulturowym, gospodarczym, politycznym i środowiskowym. Rozwój nauki i techniki, a w szczególności informatyki przyczynił się do „kurczenia" świata i spowodował, że zjawiska takie jak np. terroryzm, klęski żywiołowe, toczące się wojny, podział państw na bogate i biedne stały się wspólne dla wszystkich. Edukacja globalna wychodzi naprzeciw tego typu problemom i jest odpowiedzią na pytanie, jak w jaki sposób skutecznie je rozwiązywać.

Czym jest edukacja globalna?

Nie istnieje jedna, powszechnie uznawana definicja edukacji globalnej. Najprostszą definicję proponuje Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, która formułuje ją następująco:

Edukacja globalna to koncepcja umiędzynarodowienia edukacji. Jej celem jest wyposażenie młodego pokolenia w „świadomość globalną". Propaguje takie wartości jak tolerancję, dialog międzykulturowy i poszanowanie różnych poglądów politycznych, światopoglądowych i społecznych. Akcentuje dobro wspólne ludzkości oraz odzwierciedla uniwersalistyczne tendencje we współczesnej pedagogice.

Nieco inaczej brzmi Deklaracja Edukacji Globalnej z Maastricht:

Edukacja globalna otwiera ludziom oczy i umysły na rzeczywistość panującą na świecie oraz uświadamia o konieczności podejmowania działań na rzecz większej sprawiedliwości, równości i przestrzegania praw człowieka dla wszystkich.

Edukacja globalna jest globalnym wymiarem edukacji obywatelskiej i obejmuje edukację rozwojową, edukację o prawach człowieka, edukację o zrównoważonym rozwoju, edukację na rzecz pokoju i zapobiegania konfliktom oraz edukację interkulturalną.
Swoim zakresem edukacja globalna obejmuje:

• Edukację rozwojową,
• Edukację międzykulturową,
• Edukację dla społeczności zrównoważonej,
• Edukację o prawach człowieka,
• Edukację dla pokoju i zapobiegania konfliktom

Innymi słowy edukacja globalna to ten typ edukacji, który pozwala zatroskanym o dobro świata obywatelom uczyć się, jak należy o niego dbać, co robić, aby dobrze się w nim czuć, jak żyć, aby świat stawał się coraz lepszy.

Edukacja globalna wyzwaniem

Wspólny jest pogląd, że wymiar globalnej edukacji powinien być dostępny dla wszystkich obywateli: dzieci, młodzieży i dorosłych. Osoby angażujące się w proces nauczania czyli zarówno uczniowie, studenci, nauczyciele ale również pracownicy socjalni, związki zawodowe, działacze społeczni mogą przyczynić się do rozwoju edukacji globalnej. W krajach europejskich oraz tych, które są członkami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, edukacja globalna wspierana jest przez ministerstwo edukacji, środowiska i spraw zagranicznych oraz przez Agencję Współpracy na rzecz Rozwoju.

Edukacja globalna stanowi także wyzwanie dla polskich szkół. Jej założenia mogą być realizowane już od przedszkola, zarówno w czasie zajęć czy lekcji w szkołach, jak również poprzez zajęcia dodatkowe, warsztaty czy konkursy. Ma to na celu uświadomienie i próbę zrozumienia przez uczniów zależności wynikających z życia w globalnym i międzykulturowym świecie; różnice pomiędzy życiem w Polsce i w innych krajach. Dzięki edukacji globalnej nauczyciele mają możliwość rozwijania w uczniu świadomości i umiejętności zachowań, które za cel biorą poczucie odpowiedzialności za siebie, za mieszkańców całego świata i tego, co się na nim dzieje. Przykładowo można opowiedzieć na lekcji o zbieraniu kawy na plantacjach w Ameryce Południowej. Plantatorami w przeważającej większości są drobni rolnicy oraz ich dzieci, którzy pozostają w trudnej sytuacji. Ponieważ nie są zdolni do bezpośredniego transportu, zmuszeni są sprzedawać swoje zbiory pośrednikom. Ci z kolei wykorzystują swoją pozycję monopolisty i każą rolnikom sprzedawać je bardzo tanio. Zebrane ziarna kaw trafiają następnie do korporacji kawowych, gdzie ulegają przetworzeniu. Są skupowane za bardzo niskie ceny, a to oznacza, że rolnicy muszą zwiększać produkcję kosztem nie tylko jakości, ale również pracą swoich dzieci, co przyczynia się do dalszego spadku cen. Następnie kawa jest wprowadzana na światowy rynek i możemy kupić ją w najbliższym supermarkecie. To, jaką markę kawy wybierzemy - zależy już tylko od nas. Jeśli wiemy, że produkcja określonej kawy wiązała się z nielegalną pracą dzieci lub niewolników bądź z wyzyskiem pracowników możemy odłożyć ją na półkę. W ten sposób mamy możliwość bycia świadomymi konsumentami.

Autor: Anna Trześniewska
Edustacja.pl